Geneza „Pana Wołodyjowskiego” i uzasadnienie tytułu powieści

Henryk Sienkiewicz w 1885 roku, na niedługo przed opublikowaniem „Potopu” musiał pogodzić się ze śmiercią ukochanej żony Marii, która od dłuższego czasu chorowała na gruźlicę. To straszne wydarzenie, a także fizyczne i psychiczne wycieńczenie spowodowane wytężonymi pracami nad drugą częścią trylogii nie powstrzymały pisarza przed dokończeniem zamierzonego przedsięwzięcia.

Już w 1887 roku, po upływie niespełna roku od wyda... więcej



Czas i miejsce akcji „Pana Wołodyjowskiego”

Henryk Sienkiewicz akcję powieści historycznej „Pan Wołodyjowski” umieścił w określonym czasie i przestrzeni.

Opisane wydarzenia rozgrywają się między 1668 a 1673 rokiem, czyli obejmują 5 ważnych lat dla Rzeczypospolitej Polskiej. Pisarzowi udało się uchwycić zmiany, jakie zaszły od chwili zakończenia walki z księciem Siedmiogrodu Jerzym Rakoczym a pamiętnym momentem tureckiej porażki pod Chocimiem, mającej miejsce... więcej



Szczegółowy plan wydarzeń „Pana Wołodyjowskiego”

I.
1.Przyjazd Charłampa do Kmiciców.
2.Opowieść o śmierci Anusi, narzeczonej Wołodyjowskiego.
3.Wyjazd Kmicica w celu pocieszenia Michała.

II.
1.Wstąpienie po drodze do Wołodyjowskiego do Skrzetuskich, powiadomienie o śmierci Anusi.
2.Odprawienie Kmicica przez Zagłobę z powrotem do domu.
3.Wyruszenie staruszka do Michała do Częstochowy.

III.
1.Wyznaczenie przez Prymasa terminu konwokacji.
2.Zjeżdżanie się posłów ... więcej



Ramowy plan wydarzeń „Pana Wołodyjowskiego” .

Ramowy plan wydarzeń

1.Opowieść Charłampa o śmierci Anusi, narzeczonej Wołodyjowskiego.
2.Zagłoba wyrusza do Częstochowy w celu pocieszenia załamanego przyjaciela.
3.Zbliżająca się konwokacja i zjeżdżanie się posłów do Warszawy.
4.Zaproszenie Zagłoby staruszka przez Ketlinga do swego domu.
5.Wyrugowanie przez Ketlinga i Zagłobę Bogusława Radziwiłła.
6.Uknucie przez staruszka spisku mającego na celu przywrócenie Michała do życia.
7.Tymczasowe zamiesz... więcej



„Pan Wołodyjowski” jako powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”

Aby zrozumieć, dlaczego Trylogię Sienkiewicza określa się mianem dzieła pisanemu „ku pokrzepieniu serc”, należy zdać sobie sprawę z sytuacji, jaka panowała wówczas na ziemiach polskich. Koniec wieku dziewiętnastego charakteryzował się szeroko odczuwalnym znużeniem hasłami pozytywizmu, takimi jak chociażby praca u podstaw czy praca organiczna. W narodzie coraz bardziej uwidaczniał się pesymizm, który udzielał się rów... więcej



Historia w „Panu Wołodyjowskim”

Złośliwi twierdzą, że ucząc się na egzamin historii należy szerokim łukiem omijać Trylogię Henryka Sienkiewicza. Można z tym polemizować lub nie, ale fakty mówią same za siebie. Autor „Ogniem i mieczem”, „Potopu” i „Pana Wołodyjowskiego” wyraźnie „naciągał” historię Polski, by ta bardziej pasowała do dramatycznych przygód jego bohaterów. Pamiętając jednak o założeniach gatunko... więcej



Problematyka „Pana Wołodyjowskiego”

Powieść Henryka Sienkiewicza porusza wiele tematów, z których dwa wybijają się na główny plan – miłość i wojna. Te wydawałoby się sprzeczne zjawiska przeplatają się ze sobą w „Panu Wołodyjowskim”.

Głównym bohaterem utworu jest dzielny i waleczny Michał, najlepszy żołnierz Rzeczypospolitej, który traktuje swoją służbę Ojczyźnie jako życiową misję, powołanie. W obronie jej dobrego imienia Wołodyjowski był gotów d... więcej



Charakterystyka szlachty w „Panu Wołodyjowskim”

Obraz polskiej szlachty, jaki wyłania się z „Pana Wołodyjowskiego” nie jest jednoznaczny. W ostatniej części Trylogii Sienkiewicz spojrzał na tę grupę społeczną krytycznym okiem. Pisarz poza licznymi zasługami szlachty, wskazał też na jej wady i ograniczenia. Nawet uwielbianemu przez czytelników, ale również i samego autora, Zagłobie „oberwało się” w trzeciej części cyklu.

Z jednej strony Sienkie... więcej



Gatunek literacki, narracja, język i styl „Pana Wołodyjowskiego”

Najczęściej Trylogię Sienkiewicza rozpatruje się jako całość złożoną z trzech autonomicznych części. Można przypuszczać, że takie właśnie było założenie autora. Jednak badacze literatury z łatwością dopatrują się różnic pomiędzy poszczególnymi częściami cyklu. Krytycy Sienkiewicza wytykali mu, że z każdą kolejną powieścią spadał ich walor artystyczny, a także wyrazistość gatunkowa. Jednym z takich recenzentów był Piotr Chmielo... więcej



Motyw miłości w „Panu Wołodyjowskim”

Miłosna intryga jest jednym z wiodących motywów w powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. Miłosne perypetie bohaterów rozgrywają się na wojenno-przygodowym tle, a „Miłość podlega znacznej idealizacji, obrazy zmysłowej erotyki są starannie ukryte” (J. Osmoła, „Pan Wołodyjowski Henryka Sienkiewicza”, Lublin 2004).

Miłość połączyła w pierwszej części powieści czwórkę głównych bohater... więcej



Motyw porwania w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw porwania – choć nie wiodący – jest składnikiem fabuły powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. Uczestniczą w nim przede wszystkim pomysłodawca – nieszczęśliwie zakochany Azja, oraz jego ofiara – nieświadoma jego uczuć Basia.

Mellechowicz dokładnie zaplanował porwanie ukochanej, u stóp której chciał położyć wszystkie ordy, Akerman, Dobrudżę, Dzikie Pola, K... więcej



Motyw ucieczki przed oprawcą w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw ucieczki przed oprawcą w „Panu Wołodyjowskim” jest ściśle powiązany z motywem porwania o dotyczy ucieczki Basi przez chcącym ją pojmać Azją.

Dynamizm opisów, mnogość przeszkód rzucanych Wołodyjowskiej przez złośliwy los czy jej stan, gdy w końcu dociera do domu sprawiają, że motyw ten jest jednym z najbardziej wiarygodnych w powieści.

Po przeciągnięciu Baśki przez Azję na jego koń, okryciu ją pocałunkami zaskocz... więcej



Motyw obrony oblężonego miasta w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw obrony oblężonego miasta

Motyw obrony oblężonego miasta jest kluczowy w końcowych rozdziałach powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski” i dotyczy obrony przez tureckim atakiem Kamieńca, do której główni bohaterowie dzieła przygotowywali się bardzo dokładnie.

Na murach nowego i starego zamku pracowali Ormianie, Żydzi, Cyganie, Rusini, którymi dowodzili wójtowie. Na ich czele stał wójt Lacki–Tomaszewicz. Oficero... więcej



Motyw tortur w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw tortur nie jest często spotykany w polskiej literaturze, ale zapamięta go każdy, kto przeczytał powieść Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski” lub obejrzał film pod tym samym tytułem z pamiętną rolą Daniela Olbrychskiego jako Azja.

Autor „Trylogii” opisał bardzo szczegółowo i wręcz naturalistycznie scenę torturowania i jej finał, czyli nabijania głównego złego charakteru tej części –... więcej



Motyw kobiety w „Panu Wołodyjowskim”

Nieprawdą jest, że „Pan Wołodyjowski” to utwór bohaterów mężczyznach i dla mężczyzn, ponieważ Henryk Sienkiewicz poświęcił w nim wiele miejsca motywowi kobiety.

Wśród takich bohaterek, jak Ewka Nowowiejska, Zosia Boska czy Makowiecka na pierwszy plan wysuwają się Krystyna Drohojowska oraz Barbara Jeziorkowska. Obie bardzo urodziwe, wysoko urodzone i doskonale wychowane są reprezentantkami całkowicie odmiennych typów k... więcej



Motyw podróży w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw podróży jest jednym z wiodących w powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. Widać go chociażby w podróży Zagłoby do Częstochowy w celu pocieszenia Michała po śmierci jego narzeczonej czy w podróży Azji, Baśki i Ewki do Raszkowa.

W pierwszym przypadku dzięki drodze Zagłoby w kierunku Warszawy Sienkiewicz wplótł informacje historyczne, między innymi o zrzeczeniu się króla Jana Kazimierza panowania (który ... więcej



Motyw bitwy w „Panu Wołodyjowskim”

Akcja powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski” koncentruje się wokół motywy bitew. Tytułowy bohater w czasie akcji właściwej bierze udział w kilku potyczkach wojennych, wśród których na krótkie streszczenie zasługuje podjazd na czambuł tatarski – tzw. bitwę Basi.

Po obu stronach Dniestru grasowały luźne watahy tatarskich rozbójników, zbiegów, grasantów, kozactwa, Węgrzynów i zbiegłej polskie... więcej



Motyw Turcji w „Panu Wołodyjowskim”

„Pan Wołodyjowski” opowiada nie tylko o Polakach, lecz także o Turkach. W jednym z rozdziałów Henryk Sienkiewicz szczegółowo opisuje wygląd pospolitego ruszenia sułtana, z którym przyjdzie zmierzyć się bohaterom dzieła. Ten motyw, choć może niezbyt wyodrębniony z treści utworu – stanowi jednak przykład talentu prozatorskiego Sienkiewicza, jego wiedzy na temat egzotycznego kraju oraz znajomości specjalistycznych pojęć i... więcej



Motyw burzy w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw niezwykłego zjawiska atmosferycznego, jakim jest burza, został niezwykle sugestywnie, a zarazem poetycko przedstawiony przez Henryka Sienkiewicza w jego powieści historycznej „Pan Wołodyjowski”.

Za trafnością powyższej tezy przemawiają fragmenty dzieła:

„Burza szła. Czyniło się coraz ciemniej (…) Wtem na wschodzie, od strony Dniestru, wstał grzmot i począł toczyć się ze straszliwym łoskotem po niebie,...
więcej



Motyw pogrzebu w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw pogrzebu nie jest częstym w polskiej literaturze. Poza kilkoma boleśnie chłodnymi opisami ostatniej drogi u Marii Konopnickiej czy Marii Dąbrowskiej jest niewiele takich opisów, nie wspominając już o dokładnej relacji. Taką dostrzeżemy u Henryka Sienkiewicza w jednym z ostatnich rozdziałów jego dzieła „Pan Wołodyjowski”.

Szczegółowość i silna emocjonalność opisu pogrzebu tytułowego bohatera zapada w pamięć po lekt... więcej



Motyw spisku w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw spisku jest jednym z głównych w powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. To wokół niego pisarz zbudował całą fabułę. Prócz tego dotyczącego diabolicznego planu Azji Mellechowicza, mamy w dziele także kilka innych – mniej lub bardziej – istotnych. Doskonałym przykładem pobocznego spisku jest ten autorstwa Zagłoby i Ketlinga.

Gdy Zagłoba dowiedział się o decyzji Michała Wołodyjowskiego, który p... więcej



Motyw mordu w „Panu Wołodyjowskim”

Motyw mordu, nazywany także motywem rzezi lub masowego ludobójstwa jest charakterystyczny przede wszystkim dla literatury XX wieku. Dlatego też warto zwrócić uwagę na szczegółowość opisu rzezi w Raszkowie, obecnego w jednym z rozdziałów powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”.

Rozwścieczony po ucieczce Basi i wybiciu mu przez nią oka Azja rozkazał swoim ludziom spalić to miasteczko i wymordować wszystk... więcej



Adaptacje filmowe „Pana Wołodyjowskiego”

Ostatnia część Trylogii paradoksalnie jako pierwsza doczekała się ekranizacji. 28 marca 1969 roku na ekrany polskich kin weszła superprodukcja w reżyserii Jerzego Hoffmana zatytułowana tak jak powieść „Pan Wołodyjowski”. Film realizowany był niemal przez rok za gigantyczną jak na owe czasy kwotę czterdziestu milionów złotych. Dla potrzeb produkcji wybudowane zostały ogromne dekoracje plenerowe, jak cho... więcej



Opisy czterech pór roku w „Panu Wołodyjowskim”

ZIMA
„Bory sosnowe, nie tracąc na zimę swego iglastego poszycia, mniej przepuszczają śniegów na podłoże, lecz puszcza ciągnąca się wzdłuż Dniestrowego brzegu, złożona po największej części z dębów i innych drzew liściastych, obnażona teraz za swego przyrodzonego sklepienia, zasypana była do pół pni. Śnieg zapełnił również, co węższe jary: miejscami wznosił się na kształt fal morskich, których spiętrzone czuby zawieszały się tak...
więcej